Alavaturismo - Hartu Arnasa Araban - arabaturismo

Vitoria-Gasteizko Erdi Aroko Hirigunean bertan, Santa Maria Katedrala altxatzen da, lurraldeko ondare ikono handienetako bat. XIII. mendean eraiki zen, hiriaren babes hobi zaharraren gainean, eta egitura gotiko konplexuak hiriburuaren historia urbanoa markatu du.

“Obretan eta irekita” izeneko bisita programa berritzaileari esker, zorupea, kripta, ganga gotikoak estalkipetik, zaharberritze-lanak eta dorrera igo daiteke. Dorretik, hirigune historikoa, Arabako Lautada eta hiria inguratzen duten mendiak ikusten dira. 

Bisita monumentala baino gehiago, Gasteizen jatorria eta bilakaera ulertzeko esperientzia da. 

2. Estibalizko Santutegia (Arabako Lautada) 

Arabako erromanikoaren harribitxia 
 

Lautada menperatzen duen muino baten gainean dago euskal erromanikoaren erreferente handienetako bat: Estibalizko Santutegia. Bere jatorria XII. mendekoa da eta bere hegoaldeko portada, oso modu aberatsean zizelkatua, Erdi Aroko ikonografiaren benetako ikasgaia da. 

Enklabeak, bere balio artistikoaz gain, lurraldearen panoramika irekia eskaintzen du, ibilaldira eta kontenplaziora gonbidatzen duena. Arteak eta paisaiak naturaltasunez bat egiten duten tokia da.  
 

3. Erregeen Andre Mariaren eliza (Laguardia)  

Zirrara eragiten duen arkupe polikromatua

Arabako Errioxaren bihotzean, Guardiako harresi-hiribilduaren barruan, euskal ondarearen altxor berezienetako bat dago: Erregeen Andra Mariaren elizako arkupe gotiko polikromatua. 

Bere kontserbazioa bermatzen duen egitura batek babestuta, bizitasun kromatiko aparta mantentzen du. Bere bisitaren bidez, Erdi Aroko tenplu asko jatorrian nolakoak ziren uler daiteke, kolorea mezu artistikoaren funtsezko zatia zenean. 

Ezinbesteko geldialdia Laguardia eta bere lurrazpiko upeltegiak zeharkatzen badituzu. 

4. Kexaako Monasterioa (Aiaraldea)

Espiritualtasuna eta leinua

Kexaako Monumentu Multzoa Aiaratarren leinuari lotuta dago, eta monasterioa, jauregi-dorrea eta familiaren panteoia bateratzen ditu. XIV. mendean sortu zen, eta Arabako iparraldeko Erdi Aroko gune garrantzitsuenetako bat da. 

Elizak balio handiko hilobi gotikoak gordetzen ditu, eta inguruko landa-paisaiak denboran atzera egindako bidaia indartzen du. 

5. Toloñoko Santa Mariaren Monasterioa  (Arabako Errioxa) 

Historia mendi eta mahastien artean 

Toloñoko mendilerroan, Arabako Errioxako mahastien gainetik, Santa Maria monasterio zaharraren hondakinak aurkitzen dira. 

Erdi Aroko kokaleku honek senderismoa, paisaia eta historia uztartzen ditu, isiltasunak eta mendiek iraganaren oihartzuna indartzen duten ingurune berezian. 

6. Tuestako eliza (Gaubea · Añana) 

Gotorleku erromanikoa
 

Tuestako elizak bere handitasunagatik harritzen du. La defentsarako itxura duen dorreak, Gaubeako paisaia menderatzen du, eta erromaniko alavestarrean adibide sendoenetako bat bihurtzen du.  

Barnealdeak interes handiko  eskultura-elementuak gordetzen ditu, Añanako eskualdearen garrantzi historikoa islatuz elementuak gordetzen ditu, Añanako eskualdearen garrantzi historikoa islatuz. 

Elementu eskultorikoak gordetzen ditu eta Añana eskualdean enklabe honek duen garrantzi historikoa islatzen du.

7. Oroko Santutegia (Gorbeialdea) 

Begiratoki espirituala

Ingurune natural pribilegiatuan kokatua, Oroko Santutegiak ondare erlijiosoa eta ikuspegi ikusgarriak uztartzen ditu. Bertatik harana ikus daiteke, eta espiritualtasunaren eta paisaiaren arteko lotura estua sumatzen da. 

Naturaren eta ondarearen arteko bisita bateratzeko leku ezin hobea. 

Isiltasunez bisitatzen den lurraldea 
 

Arabako elizak eta monasterioak bisitatzea landa-erromanikoa, hiri-gotikoa eta jaunen botereari eta monasterioen bizitzari lotutako erlijio-arkitektura bisitatzea da. 

Xehetasunak behatzeko, harria “irakurtzeko” eta geldialdiak egiteko guneak dira. Bertako artea ez da soilik ikusten, sentitu ere egiten da. 

Araban historia zerurantz altxatzen da… eta bere tenpluetako txoko bakoitzean ere ezkutatzen da 

Erdi Aroko hiribilduek, hala nola Antoñanak eta Urizaharrak, bere ibilbide historikoari eusten diote, eta harresien, harrizko kaleen eta harrizko etxeen artean paseatzeko aukera ematen dute. Vasco-Navarro Bide Berdeak ibilaldi errazak eskaintzen ditu presarik gabe ibiltzeko edo pedalei eragiteko, eta Izkiko Parke Naturalaren inguruak, berriz, Europan hobekien kontserbatuta dagoen ameztia ezagutzera gonbidatzen du. 

Mina Luciara egindako bisitak eskualdeko meatzaritzaren iraganera hurbiltzeko aukera ematen du, eta mendeetan zehar paisaia eta historia nola joan diren eskutik helduta ulertzeko aukera. 

Natura lasaia, historia eta gutxi ibiltzen diren tokiak maite dituztenentzako ihesaldi aproposa. 

Interpretazio-zentro gomendatuak:  
 

• Antoñanan, Vasco-Navarro Trenbidearen Interpretazio Zentroa eta turismo bulegoa, bizikletak mailegatzeko zerbitzuarekin.  
• Korresen, Izki ko Parke Naturaleko Interpretazio Zentroan, eskualdeko flora, fauna eta seinaleztatutako ibilbideei balioa ematen zaie.  

Laster, hirugarren interpretazio-zentro bat ere irekiko da, eskualdeko asfaltozko paisaia meatzarien historia azaltzeko.  

Arabako Errioxa
 

Ardoa, ondarea eta nortasuna duten herriak  

Neguan, Arabako Errioxa beste erritmo batean gozatzen da. Mahastiek atseden hartzen dute, paisaia soiildu egiten da eta herriek beren alderdirik benetakoena erakusten dute. Sasoi ezin hobea da ihesaldi gastronomiko eta kulturaletarako, presarik eta pilaketarik gabe.  

Guardiak bere alde zaharrean galtzera gonbidatzen du, lurpeko upategiak ezagutzeko eta ondareaz lasai gozatzeko. Labraza edo Salinillas de Buradón bezalako hiribildu harresituek Erdi Aroko xarma gordetzen dute eta inguruko paisaien ikuspegi paregabeak eskaintzen dituzte.  

Ebroko Ibilbide Naturalak mahastien eta ibaiertzen artean ibiltzeko aukera ematen du, natura eta paisaia kulturala uztartuz. Upategiek ateak irekitzen dituzte dastatze eta esperientzietarako, ardoa lurraldearekin eta historiaren hariarekin lotuz.  

Eskualde aproposa kultura, paisaia eta enogastronomia uztartzeko.  

Gomendagarria da bisita daitezkeen upategien zerrenda kontsultatzea.

Añana
 

Gatza, historia eta paisaia kulturala
 

Añanak ihesaldi desberdin bat proposatzen du, ondarea aire zabalean bizitzen den eta paisaiak milaka urteko istorioak kontatzen dituen leku batean. Añanako Gatz Harana, 7.000 urte baino gehiagoko historiarekin, Europako paisaia kultural berezienetako bat da, eta urteko edozein garaitan egiteko ezinbesteko bisita. 

Oso gertu, Varonatarren Dorreak eskualdeko esperientzia kulturala osatzen du. Arabako ondoen kontserbatutako gotorleku-multzoetako bat dela jotzen da, eta Erdi Aroko dorre-jauregi honek iragan nobiliarraren bizimodura hurbiltzeko aukera ematen du. Zaharberritua eta bisitarientzat egokitua, barrualdean historian zehar erabilitako gelak, altzariak eta xehetasunak gordetzen ditu, garai hartako eguneroko bizitza eta defentsa-sistema ulertzen laguntzen dutenak. 

Añanako Gatzagako alde zaharrak presarik gabe paseatzera gonbidatzen du, eta haraneko landa-bideek eta paisaia zabalek nortasun propioa duen lurralde batean egotearen sentsazioa indartzen dute, non historia eta natura modu naturalean uztartzen diren. 

Iraganez betetako, izaera sendoa duen eta leku bereziak bilatzen dituztenentzako ihesaldi ezin hobea. 

Aiaraldea
 

Erdi Aroko dorretxeak, natura eta tradizioa 
 

Ondare monumentala eta indar bisual handiko paisaia naturalak uztartzen ditu Aiaraldeak. Kexaako Monumentu Multzoa eskualdeko erreferente historiko handienetako bat da, Aiaratarren leinuari eta lurraldearen Erdi Aroko historiari lotua. 

Eskualdean zehar sakabanatutako dorretxeek leinuen eta defentsen iragana gogorarazten dute, eta museoek eta kultur guneek tokiko nortasuna sakontzeko aukera ematen dute. Nerbioi ibaiaren sorburua eta Delikako arroila Arabako paisaiarik ikusgarrienetakoak dira.  

Artziniegak, ondo kontserbatutako alde zaharrarekin, kultura, tradizioa eta natura uztartzen dituen ihesaldia osatzen du.  

Horrez gain, Aiaraldeko Txakolinaren Ibilbideak iparraldeko mahastiak eta kolore hori argiko, freskotasun eta karboniko ukitu naturala duten ardo bereziak ezagutzeko aukera eskaintzen du.  

Vitoria-Gasteiz
 

Hiri-kultura eta ondare historikoa  
 

Arabako hiriburua ezin hobea da neguan kultur ihesaldi bat egiteko. Bere tamaina maneiagarriari esker, oinez ibiltzeko eta presarik gabe ezagutzeko aukera ematen du. 

Erdi Aroko Almendra eta Santa Maria Katedrala dira hiriaren bihotz historikoa; Muralen Ibilbideak, berriz, kolorea eta arte garaikidea ematen dizkio hiriko ibilbideari. ARTIUM edo Arte Ederren Museoa bezalako museoek eskaintza kultural anitza osatzen dute. 

Tokiko gastronomiak, azokek eta erdiguneko tabernek Gasteiz hiri atsegina bihurtzen dute neguko hilabeteetan ere.

Gorbeialdea
 

Basoak, mitologia eta mendi

Otsaila une egokia da Gorbeialdeabere alderdi lasaienetik ezagutzeko. Gorbeia Parke Naturalaren inguruak baso eta mendi-paisaien arteko ibilaldiak eskaintzen ditu, negua patxadaz gozatzeko aproposak. 

Mairulegorretako kobak euskal mitologiarekin eta Mari jainkosarekin lotzen du lurraldea, eta Oroko Santutegiak, berriz, bailararen gaineko bista zabalak eskaintzen ditu. Baserriko bizimoduak, bertako produktuek eta herri txikiek osatzen dute benetako ihesaldia. 

Natura, tradizioak eta kultura herrikoia konektatzeko helmuga.  

Arabako Lautada
 

Herri eta paisaia ireki erromanikoa
 

Arabako Lautadak harridura sortzen du bere horizonte zabalengatik eta bere ondare aberastasunarengatik. Estibalizko Santutegia Arabako erromanikoaren adierazgarri handienetako bat da, Gazeo eta Alaitza eliza margotuekin batera, benetako bitxi ezezagunak. 

Herri txikiek, landa-bideek eta paisaia irekiek presarik gabe paseatzeko eta neguaz gozatzeko ingurune ezin hobea sortzen dute. Eskualde aproposa da kultura, ondarea eta lasaitasuna uztartzeko. 

Araba, neguan ere gozatzeko helmuga  

Otsaila une aproposa da poliki bidaiatzeko eta Araba benetakotasunetik deskubritzeko. Natura, kultura, gastronomia eta ondarea uztartzen dira, lasaitasunez eta jendetzarik gabe gozatzeko pentsatutako ihesaldietan.

🌿 Araba, asteburu bakoitzeko helmuga bat.