Álavabus en Álava Turismo - arabaturismo

Linea honek Gasteiz eta Zigoitiko udalerria lotzen ditu, azken hori Gorbeialdeko bigarren udalerririk handiena izan da. Udalerriaren zati handi bat Gorbeiako Parke Naturalari dagokio, pasaia- erta ingurumen-aberastasun handiko ingurune paregabea.

Gorbeiako Parke Naturalean harkatz aldapatsuak, larreak eta pagadi eta hariztiak aurki daitezke, kalitate paisajistiko handia eskainiz. Bestalde, kondairaz beteriko historia dauka, eta aire zabalean ariekta egiteko leku ezin hobea da.

Aramaioko geltokia Ibarran dago, eta bertatik Urkiolako Parke Naturalean sar zaitezke, Santikurutz edo Oriolen moduko gailurretan igotzeko izanda. Horietatik ikuspegi ikusgarriak izango dituzu, eta horietako bakoitzera igotzeko 7km-ko ibilbidea dago.

Joaten edo itzultzean paisaia paregabeak dituen haranak inguratutako udalerrian zehar dauden eraikin zibilen eta erlijiozko eraikinen bilduma ezagutzeko aprobetxatzea gomendatzen dugu.

Alavabus-en 4. lineak Gasteiz eta Narbaixa herri txikia lotzen ditu. Gainera, naturaz gozatzeko aukera zabala eskaintzen du, eta, horien artean, Mendixurko parke ornitologikoa nabarmentzen da.

Mendixurko Alavabus-en geltokiak parke ornitologikorako sarbide erraza eskaintzen du, lehen behatokira doan pista xume baten bidez. Bertatik, interes handiko beste bi behatokietara joan zaitezke.

Alavabus-en 4. linearen gelditokia Garaion dago ekainaren 1etik irailaren 15era arte, udako hilabeteetan zehar plan paregabeak egiteko aukera isan dezazun.

Arabaren zati bat eta Gipuzkoaren beste zati bat hartzen ditu  Aizkorri-Aratz Parke Naturalak, eta mendilerroen multzo batek osatuta dago. Horietako gehienek kareharrizko haitzak dituzte, eta horien artean bi lurraldeetako gailurrik altuenak daude.

Bestalde, La Leze sakanaren moduko paisaia famatuak ditu. La Leze 80 metroko altuera duen barrunbe handia da, bakarra Europa osoan bere ezaugarri geologikoengatik eta arroila-jaitsieraren zaleen paradisua.

Lizarrate ere ere ikusgarria da, Araba eta Gipuzkoa arteko pasabide naturala, harkaitz bat zeharkatzen duena eta paisaia ikusgarri batean kokatuta dagoena.

Alavabus-en 6. lineak Euskal-Nafarroako bide berdeko leku guztietarako sarbidea ematen du, baina bereziki bi tarte ezagutzea proposatzen dizugu:

1. Maeztutik Antoñanara 8 km-ko ibilbidea dago, eta Arabako Mendialdeko paisaia paregabean zehar ibiltzeko luxuaz gozatu ahal izango duzu.

2. Maeztutik Elortza-Zekuianoren tunelera. Ibilbide labur honek, harritu egingo zaitu zaharberritu eta apaindu zen Euskal-Nafarroako bide berdeareb lehen tunelera iristean. Tunelak 300 motroko luzera dauka

Ezagutu ere:

• Erdi Aroko Antoñanako hiribildua eta Euskal-Nafarroako Interpretazio Zentroa.
• Izki Parke Naturala: Izkik 9143 hekatrea ditu eta Euskadiko hirugarren parke natural handiena da.  

GR-38 ibilbidea azaroaren 1etik apirilaren 15era bitartean egunero funtzionatzen duen Lagranekin lotura zuzena aprobetxatuz ezagutzea proposatzen dizugu (beste data batzuei buruzko informazioa lortzeko, kontsultatu ordutegiak eta aukerak 945182060 telefonoan) zailtasun-mailagatik oso ezberdinak diren bi ibilbideen bidez:

1. Lehenengoa 12 km inguruko ibilaldi polit eta erraza da Albaitaraino, inguruko pagadi ederrenetako batean zehar. Bertan, 7. linea hartu beharko duzu berriz Gasteizera itzultzeko.

2. Bigarrenak Toro Mendatera eramango zaitu, Guardiara arte jarraitzeko. Guztira zailtasun handiagoko 12  km dira. Guardiatik Gasteizera itzultzeko 9. linea hartu behar da.

Alavabus-en 8. lineak Logroñotik ondare-baliabide interesgarrietara bidaiatzeko aukera ematen dizu eta, horien artean, Erdi Aroko Labraza herria nabarmentzen da.

Labraza Euskal Herriko indartutako herririk txikiena da eta, aditu batzuek diotenez, munduan hoberen kontserbatzen denen arteko bat da. Hori deta eta, 2008an Harresitutako hirien munduko saria jaso zuen.

Ezagutu ere:

• Sorginaren txabola dolmena
• Arabako Errioxako errotak

9. lineak Gasteiz eta Logroño lotzen ditu, eta, hori esker, Arabako Errioxa hiru oinarrizko eskualde ezagutzeko eta ardoak, elezaharrak eta Erdi Aroa konbidatzeko aukera ematen digu.

Proposatzen dugun lehen plana Bastida da. Bere izenak "harri finkoko harresia" esan nahi du. Alderdi zaharretik igarota, bertako hainbat mendeetako eraikinen aberastasun historiko eta kulturalean zehar ibili ahal izango zara.

Goi-auzoak ditu, esterako La Mota, jauregitxoz beteta, baita etxe armarridunekin eta Udaletxearekin ere, eta Olmo auzo, Kristu Santuaren baselizarekin. Harresiaren hondarrak, Jasokundearen eliza eta Paterninatarren etxea dira zure zain dauden beste altxor batzuk.

Bestalde, Samaniego ardoen usainza eta ondare-aberastasunaz gozatzeko egun bakarreko txango ezin hobea da, bai kasu historikoan, bai Upeltegien auzoren kasuan, Auzo hori, beste herrietan ez bezala, ez dago alderdi zaharrean.

Logroñotik hasita, Alabus-en 10. lineari esker Arabako Errioxako zenbait herri ezagutu ahal izango dituzu, baita horien upeltegiak eta ardoaren kultura, Pío Barojaren ondare literarioaren eskutik.

"El Mundo es Ansí" izeneko lanak Nabaridas aipatzen du eta, izan ere, bere izenburua, bitxikeria modura, Páganosen (eta ez Nabaridasen) dagoen etxe baten fatxadako ezkututik dator. Ezkutua idazlearen izena duen kaleko etxe batean aurki daiteke.

Ebro da isurialde Mediterraneoan dagoen ibai handi bakarra, tamaina bereko penintsulako gainerako arterietako urak (Tajo, Duero, Guadiana eta Guadalquivir) Ozeano Atlantikora isurtzen baitira.

Alavabuseko 11. lineak bere aberastasuna ezagutu eta gozatzeko aukera eskaintzen digu. Assan jaistea proposatzen dizugu, herri txiki hori Lapuebla de Labarcarekin lotzen duen GR-99 ibilaldiaren tartea egiteko (6 km), edo, oinez ibiltzeko gogoa baduzu, Eltziegoraino jarraitzeko (16 km). Bi herri horietako edozeinetatik har dezakezu autobusa Logroñora itzultzeko.

Hona hemen gomendio bat: hurbildu Mantibleko zubira daukan iteres historiko eta ondare-interesagatik ibilbidearekin jarraitu aurretik. Gainera, aipagarria da II. mendean 164 metroko luzera izan zuela. GR-00 ibilbidetik behera dago, Assatik oinez minutu gutxira.

Linea hau Gasteizetik ateratzen da eta Arabako Errioxako eskualdeko bi "bitxi" ezagutzera eramaten gaitu: Gatzaga Buradon eta Bastida.

Gatzaga Buradon herri txiki bat da, eta bertako alderdi zaharrean hainbat eraikin noble eta jauregi nabarmentzen dira. Hala ere, bisitarien arreta erakartzen du  XIII. harresiari eta herrian sartzeko ondo kontserbatutako ateei esker. Bere izena gatz-iturri historikoari zor dio, nahiz eta gaur egun horren aztartanik ez egon. Ezinbestekoa izan zen XII, eta XIX, mendeen artean herriaren garapen ekonomiko eta sozialerako.

Gatzaga Buradon Bastidako kontzejua da, eta, beraz, Arababus-en 12. Iinea hori bera aprobetxatuz, ondare paregabea duen alderdi zahar ederrenetarikoa duen herria ezagutzeko aukera izango dugu: margotutako horma-irudiak, horma-hondarrak, jauregiak, haitzuloetarako lakoak... Eta upeltegiak, noski.

Añana Arabako zazpi koadriletako bat da, eta turismoa aberastasun, paisaia eta sustrai kultural multzo gisa ulertzera gonbidatzen gaitu. Alavabus-en 13. lineari esker eskualdea sakontasunez ezagutu ahal izango duzu.

Zalantzarik gabe, eskualde honetan ezinbestekoa den bisita Añanako Gatz Harana da, 7.000 urte baino gehiagoz bertatik gatza ateratzen den munduko gune  arkitektoniko, paisajistiko, arkeologiko, geologiko eta historiko berezienetako da.

Ezinbestekoa da ere bisita gidatua erreserbatzea bere larrain zurien artean, duela hainbat mendeetatil gatza ateratzeko erabili diren teknikak ezagutzeko eta oinak oin-bainuan murgilduta bista ikusgarriez gozatuz amaitzeko. Gatz-dastatzea egitea ere gomandatzen dugu.

Lanegunetan Alavabus-en 14. linea erabiltzea proposatzen dugu Gorbeiako Parke Naturalen txoko ikusgarrienetako batzuk eta beste baliabide turistiko batzuk ezagutzeko (asteburuetan leku horietara joateko 15. linea hartu behar da Murgiatik).

Sarriako geltokian jaistea proposatzen dizugu, ordu erdiko ibilaldi baten ondoren Parketxean edo Gorbeiako Parke Naturalaren Interpretazio eta Harrera Zentroan sartzeko. Bertan naturguneari, bere aisialdi-guneei , kultura-bisitei, ibilbideei eta Grobeian sartzeko bideei buruzko informazio guztia aurkituko duzu. kulturalei, mendi-ibilaldiei eta Gorbeiara iristeko ibilbideei buruzko informazio guztia.

Planek Murgian eta Eztiaren Museoan jarraitzen dute. Museoa Oregi Etxean dago, eta erlezaintzaren mundu zoragarrian murgilduko zaitu: Gorbeia inguruan ekoizten den eztia non eta nola ekoizten ikasiko duzu.

Amurrio eta Laudio hartu beharko dituzu erreferentziatzat Nerbioko parke linealean sartzeko, izen bereko ibaiaren ertzean dagoen bide berde sinple eta atsegina

Ibilbideak 10 km-ko luzera du gutxi gorabehera, eta Aiarako haraneko bi herriak lotzen ditu. Ibilbidean zehar paisaia eta pasabide mota anitz ikusiko dituzu, eta azken horiek Nerbioi ibaiaren ibilguaren eta ibaiertzen berreskuratze-prozesu gogorraren ezaugarria dira.

Erdi Aroko Artziniegako hiribildua hiribildu bat baino gehiago da. Urte ugariko gaztea dela diote. Ibai batek zeharkatuta eta 600 metroko altuerako mendiez ingurutatuta, Aiarko haranean bisitatu beharreko lekuetako bat da. 

Alavabus-en 16. linea Laudio eta Amurriotik Artziniegara iristeko ezin hobea izango da. Gasteizetik atera nahi izanez gero, aldiz, 15. eta 16. lineak lotu beharko dituzu.

Artziniegak, antzina harresiz inguratua, orindik mantentzen du Erdi Aroko egitura, eta ondo ikus daiteke alde zaharrean bidez, kale paraleloen trazadura bereizgarria duen muinoan kokatua: Goiko, Erdiko eta Beheko kaleak, horien artean kantoien bidez lotuak.

Linea hau Bilbotik abiatzen da Arabako Errioxako turimo-helmuga garrantzitsuenetako batzuk zeharkatzeko. Ibilbidea hiru hiribildu eta horien upeltegiak ezagutzeko erabiltzea proposatzen duzugu, ardoen lurraldearen esentzia ikusi, ezagutu eta sentitzeko aukera izan dezazun:

• Guardiak Erdi Aroko kaleen trazadura berezia, Erregeen Andre Mariaren elizaren elizpe polikromatua edo urmael zeltiberiarra eskaitzen ditu.
• Bastidak, berriz, haitzuloetako lakoak eta kobazulo naturalak tartekatzen ditu margotutako horma-irudiak dituen alderdi zaharrarekin eta jauregi garrantzitsuekin.
• Azkenik, Samaniegoren alderdi zahar atseginean zehar ibili zaitezke edo bertatik urrun dagoen Upetegien auzoan sar zatezke.

Legutiotik Urrunagako urtegira sartzeko aukera izango duzu, Araba eta Bizkaiaren artean dagoena. Batez ere Arabako Legutioko udalerriari dagokio, nahiz eta presaren zati bat Otxandion egon, Alvabus-en 18. lineako beste gelditokietako da.

Legutiorako sarrera Zabalaineko penintsulan dago, harizti eta pinudiz osatutako landaredi zoragarri batean. Aisialdia aprobetxatzeko etz atseden hartzeko ezin hobeto hornituta dagoen gunea da, urtegiko ur amaigabeei begira egun atsegin batz gozatuz.

Ibilbide honek Arabako kapitulu historiko garrantzitsuenetako bat berreskuratzeko aukera eskaintzen du: Gasteizko gudua. XIX. mendeko Independentzia Gerran gertatu zen gudua da, eta Frantziako tropal garaitu ziren bertan.

Hartu 19. linea Gasteiztik Argantzoneko gelditokira iristeko.

1813ko ekainera itzuliko gara, Morillo jeneralen tropa espainolak Argantzonera iritsi zirenenan etz Gastezko gudu famatua hasi zenean, Napoleonen armada frantsesaren prrotarekin amaitu zena.

Hori dela eta, Argantzon bisitatzea inguruko beste eszenatoki batzuk protagonista dituen gudu hura gogoratzea da: Jundizko muinoa, Subilla-Gasteiz, Zuhatzu edo Gamarra Nagusia, baita Gasteiz, noski, erdiko plazan guda oroitzeko mnumentua baitu.